Memorial Hizmet Hastanesi Psikoloji Bölümü’nden Uz. Psk. Sevda Sevimli Yurtseven, sıcakların psikolojik etkilerini ve bununla başa çıkabilmek için yapılması gerekenleri anlattı.

Yüksek sıcak öfke nöbetlerine neden olabilir

Aşırı sıcak havalar canlılar üzerinde stres yaratabilir. Stres, organizmanın uyumunu bozan olaylara ve yaşadığı değişikliğe uyum sağlama tepkisidir. Sıcak havadan dolayı kalp atımının hızlanması, sık sık nefes alma gibi bedende oluşan değişimler; panik bozukluğu yaşayan hastalar tarafından yanlış değerlendirilip, panik atakları tetikleyebilmekte, depresyonu olan hastalarda ise stresi ikiye katlayarak keyifsizlik ve mutsuzluk durumları yaratabilmektedir.Sıcaklarda uyku problemleri çok görüldüğünden yetersiz uyku; bitkinlik, yorgunluk ve sinirlilik durumlarını da beraberinde getirmektedir. Amerika’da sıcak havalarda daha fazla korna çalındığına dair çalışmalar mevcuttur. Özellikle tahammülsüzlük ve öfke durumları sıcaklarla beraber artmaktadır. Yapılan çalışmalarda sıcak havalarda suç oranlarının arttığına dair istatistik veriler de vardır.

Aşırı nem mutsuzluğu artırıyor

Özellikle nem arttıkça mutluluk, sevecenlik ve dinç olmak gibi kendimizi iyi hissetmemize neden olan duygularımız azalmaktadır. Yani tüm bunlar aşırı sıcak havalarda huzursuz, rahatsız, huysuz ve aksi hissedeceğimizi gösteren belirtilerdir. En basiti aşırı sıcaklarla beraber dışarıdaki aktivitelerde azalma olacak, bu bile hayal kırıklığı ve huzursuzluk yaratabilecektir.

Alışveriş çılgınlığı da sıcaklarda artış gösteriyor

Araştırmalara göre; yüksek sıcaklığın risk almayı artırdığı bilinmektedir. Bu durumda kişiler düşünmeden hareket edip sağlıksız kararlar verebilmektedir. Sıcak havaların gelmesiyle birlikte kişiler kendilerini daha coşkulu hissederler. Sıcak havalarda coşkulu hissetme ve risk almada artış gereksiz alışveriş yapılmasına sebep olabilmektedir. Bu bilgiye dikkat ederek ihtiyaç listesi hazırlamak gereksiz yere fazla para harcanmasını önleyerek ikinci bir stres yaşanmasını da engelleyebilir.

Aşırı sıcaklar hafıza ve dikkat kaybına yol açıyor

Özellikle dikkat gerektiren işler için sıcaklığın artması olumsuz etki göstermektedir. Hafıza ile ilgili çalışmalarda uzmanlar 22 derecenin en uygun derece olduğunu belirtirler. 22 derecenin altında ya da çok üstünde olan hava durumlarında kişilerde hafıza ve dikkatin azalacağı belirtilmektedir.

Sıcak havalarda önemli kararlar almaktan kaçınmak gerekiyor

Sıcak havalar risk almayı artırdığı için bu süreçte önemli kararları (Boşanma, yeni bir iş açma vb.) ertelemekte fayda vardır. Çünkü ani tepkiler doğru kararlar vermeyi engellemektedir. Bu nedenle sıcak havalarda dikkat ve konsantrasyon eksikliği oluşabileceğinin farkına varıp yapılacak önemli işleri daha serin ortamlarda tekrar gözden geçirmekte fayda vardır.

Bol sıvı tüketimi ve açık renkli kıyafetler stresi azaltıyor

Yeterince sıvı tüketimi olmadığından vücut dengesi bozularak; halsizlik, yorgunluk, isteksizlik, sinirlilik gibi etkiler görülebilmektedir. Özellikle su, ayran gibi şekersiz ve asitsiz içecekler, vücudun mineral dengesini korumaktadır. Sıcak havalarda tercih edilen kıyafetler de büyük önem taşımaktadır. Pamuk oranı yüksek ve vücuda yapışmayan açık renkli kıyafetler giymek, vücudu daha rahat hissettirdiği için stresi azaltabilmektedir.

Fiziksel aktivite “termal stres” ile baş etmenin etkin yollarından biri

Beklentiler yaşadığımız günün kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir. Hava sıcaklığını büyük bir mesele haline getirmeyip; çözüm üretmek, sıcağın etkilerini azaltmaya ve uyum sağlamaya çalışmak yerine, sürekli olumsuzluklara odaklanıp gün geçirilmeye çalışılırsa psikolojik olarak strese girmek kaçınılmaz olacaktır. Gün içerisinde sıcaklardan dolayı aktivitede bulunmamak depresif durum yaratabileceğinden, akşam serin saatlerde eğlenceli aktivitelere zaman ayırmak gerekmektedir.

Duygusal yeme sorununun temelinde bazı duygular yatıyor. Bu duyguların yoğunluğuna göre de yeme davranışı ortaya çıkıyor. Acıbadem Fulya Hastanesi Psikoloji Bölümü Uzman Klinik Psikolog Nuray Sarp Kulkara; öfke, yalnızlık, üzüntü ve kaygı olarak dört başlıkta ifade edilen duyguların yeme davranışını belirlediğini ifade ederek, bu duygularla başa çıkmanın mümkün olabileceğini söylüyor. Duygusal yeme sorununa yol açan dört duygunun aslında çok tehlikeli olduğunu söyleyen Kulkara, bu duygularla başa çıkma stratejileri hakkında da şu bilgileri veriyor:

BOL BOL YÜRÜYÜN! 

Öfkelendiğinizde yememek için neler yapabilirsiniz?

 Öfke en kolay fark edilen duygudur. Öfkelenince ne hissettiğinizi yazın. Duygularınızın farkına varın.

 En son öfkelendiğiniz zamanı hatırlayıp adım adım neler yaptığınızı düşünün.

 Öfkelendiğinizde tartışıyorsanız ara verin. Bunu bir davranış modeli haline getirin.

 Öfkelenince bol bol yürüyün. Yürümek öfkeyi azaltır.

 Gerçekten neden öfkelendiğinizi kendi kendinize sorun.

 Yedikleriniz sorunlarınızı çözdü mü? Tekrar hatırladığınızda öfkeleniyorsanız, sorun çözülmemiş demektir.

 Çok güldüğünüz bir komedi dizisi varsa izleyin.

 Koşuya çıkın.

 Duş alın.

 Sakin ve sizi sakinleştiren bir arkadaşınız varsa konuşun.

ARKADAŞLARINIZI ARAYIN 

Yalnızlık anlarında yemek yememek için neler yapabilirsiniz?

 Yalnız olmadığınız ve kendinizi değerli hissettiğiniz anılarınızı hatırlamaya çalışın.

 Hissettiğiniz izolasyon algısal olabilir. Sizinle konuşabilecek yakın arkadaşlarınızı arayın.

 Yalnız olduğunuz zamanı değerli kılın. Yoga, meditasyon gibi içe yolculuk tekniklerini deneyin.

 Yalnızlığı güzel anlara dönüştürün. Kendiniz için keyifli bir şeyler yapın.

 Dünyada herkesin bu hissi bildiğini kendinize hatırlatın.

Ağlamak sizi rahatlatır 

Üzüntülüyken yemek yememek için neler yapabilirsiniz?

 Üzüldüğünüz olayı sesli bir şekilde anlatın ve yaşadığınız olayın hâlâ ilk anki kadar acı verip vermediğine karar verin.

 Olayla ilgili değiştirebileceğiniz bir kısım var mı? Eğer varsa harekete geçin.

 Üzüntünün normal bir duygu olduğunu kendinize hatırlatın ve yemeklerin bunu geçirmeyeceğini, zihninizdeki anlamlara ihtiyacınız olduğunu bilin.

 Ağlayın. Ağlamak eğer depresyonda değilseniz sizi rahatlatacaktır. Ağladıktan sonra bile rahatlayamıyorsanız, mutlaka uzmana görünün.

 Destek alabileceğiniz arkadaşlarınız, yakınlarınız varsa acınızı paylaşın.

GÖZÜNÜZÜ KAPATIP NEFES ALIN! 

Kaygılıyken yemek yememek için neler yapabilirsiniz?

 Kaygının gerçek olup olmadığını sorgulayın. Kötü hissetmeniz gerçekten de olayların kötü olduğu anlamına gelmez.

 Sakinleşin. Gözünüzü kapatın ve derin bir nefes alın. Nefes alıp vermeyi yavaş yavaş sürdürün.

 Unutmayın; yemek yemek uzun vadede sizi kötü etkiler. Karşılaştığınız üzücü olaylardan kaçmayın. Çünkü kaçmak yemeyi gerektirir.

 Sorunu çözmek için bir kağıt kalem alın ve düşüncelerin gelişimini aşama aşama yazın. Belki de kaygılarınızın gereksiz olduğunu kavrayacaksınız.

 Yazdıklarınıza mutlaka göz atın. Çözebileceğiniz bir yol görebiliyor musunuz?

 Aklınıza gelen kötü olayla tümüyle baş ettiğinizi hayal edin.

‘YALNIZLIĞI BONİBONLARIYLA YİYEN ÇOCUK’

Nedensiz yemek yemenin en önemli sebeplerinden birinin yalnızlık olduğunu söyleyen Nuray Sarp Kulkara, bu kavramın herkese göre değiştiğini de vurguluyor. Yalnızlık ile üzüntünün birbiriyle bağlantılı düşünüldüğü sürece problemin devam edeceğini belirten Kulkara, “Yalnızlık mutsuzluk değildir. Yalnız insanlarla ilgili fikirlerimiz korkutucu olduğu sürece yiyeceklerle mutlu olmaya çalışırız. Oysa mutluluk her anı kabul etmektir” diyor. Çok yalnız olduğunu düşünen, bu nedenle de yemek yiyen 32 yaşındaki Kaan’ın kısa öyküsüne de yer veren Kulkara, bu öyküyü şöyle paylaşıyor: “Kaan bonibonla tanıştığında 9 yaşındaymış. Arkadaşları kendisiyle küsünce, annesi sevinsin diye ona yemesi için rengarenk bonibonlar vermiş. Bonibonla yalnızlığını unutan Kaan’da bu bir isteğe dönüşmüş.”